النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ » « 1 » ، يعنى : « بگو كه : بياييد تا بخوانم آنچه را كه حرام گردانيده است پروردگار شما بر شما ، و آن اين است كه : شريك نگردانيد با او چيزى را ( يا معنى آن است كه بر شما است كه شريك نگردانيد با او چيزى را از بتان و غير آن ) . و نيكى كنيد با پدر و مادر خويش ، نيكى كردن به غايت ، و مكشيد فرزندان خويش را به جهت درويشى و احتياج ، كه ما روزى مىدهيم شما و ايشان را ، و نزديكى مكنيد كارهاى زشت و ناپسنديده را ، آنچه هويدا باشد از آنها ، و آنچه نهان باشد . و مكشيد آن تنى را كه خدا حرام گردانيده است كشتن آن را ؛ مگر به حق كه سزاوار كشتن باشد ( چون قصاص و مانند آن ) . اين‌كه مذكور شد ، خدا وصيت كرد شما را به آن و امر فرمود شايد كه شما عاقل شويد و دريابيد » . و فرموده است كه : « هَلْ لَكُمْ مِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ شُرَكاءَ فِي ما رَزَقْناكُمْ فَأَنْتُمْ فِيهِ سَواءٌ تَخافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ » « 2 » ، يعنى : « آيا از براى شما اى آزادگان ، از آنان كه مالك شده است ايشان را دست‌هاى راست شما ( يعنى غلامان و كنيزان شما ) ، شريك‌ها هستند در آنچه روزى كرده‌ايم شما را . پس شما و ايشان در آن برابر باشيد كه بترسيد از ايشان چون ترسيدن شما از يكديگر . همچنين آشكارا و جدا مىكنيم نشانه‌هاى خويش را از براى گروهى كه عقل دارند » . اى هشام ، بعد از اين ، صاحبان عقل را پند داده و ايشان را در آخرت راغب ساخته و فرموده است : « وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ لَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ » « 3 » ، يعنى : « و نيست زندگانى اين جهان ، مگر بازى و بازيچه كودكان و مشغولى بىخبران كه صاحب خود را از عمل خير باز دارد . و هر آينه خانهء آن جهان بهتر است ، از براى آنان كه مىترسند از خداوند عالميان . آيا پس عقل نداريد و نمىفهميد ؟ » . اى هشام ، بعد از آن ، آنان را كه عقل ندارند ، از عقاب و بازخواست خويش ترسانيده و فرموده است كه : « ثُمَّ دَمَّرْنَا الْآخَرِينَ * وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ * وَ بِاللَّيْلِ أَ فَلا تَعْقِلُونَ » « 4 » ، يعنى : « پس از رهانيدن لوط و خاندان او غير از زنش ، هلاك گردانيديم و ديگران را . و به درستى كه شما هر آينه مىگذريد بر ايشان ، در حالى كه در صباح در آيند ، اين دو در شب .

--> ( 1 ) . انعام ، 151 . ( 2 ) . روم ، 28 . ( 3 ) . انعام ، 32 . ( 4 ) . صافات ، 136 - 138 .